Otto op December 5th, 2012

Venetië had de eerste aanval van de Paus afgeslagen. Het had publicatie van het Interdict verhinderd en ervoor gezorgd dat de missen en kerkelijke vieringen gewoon door bleven gaan. Maar vrijwel onmiddellijk na het begin van de Venetiaanse ontkenningsstrategie kwam het pauselijke kamp met tegenmaatregelen. De Paus liet weten dat officiële publicatie van het Interdict in Venetiaans gebied niet noodzakelijk was, het zou voldoende zijn als er sprake was van ‘sufficit fama’, dat wil zeggen voldoende openbare kennis over het Interdict. Dat had gevolgen voor de communicatiestrategie: er werd nu ingezet op informele kanalen, zoals brieven, mondeling doorvertellen en ook graffiti. Eén van de gevolgen was dat beide partijen hun controle over de communicatie zagen verslappen.

Dit is deel 3 over de communicatie-oorlog tussen Venetië en de Paus. Deel 1 staat hier en deel 2 staat hier.

Lees de rest van dit artikel »

Tags: , , , , , ,

Otto op November 25th, 2012

Dit is deel 2 over de communicatie-oorlog tussen Venetië en de Paus. Deel 1 staat hier.

Paus Paulus V

Paus Paulus V

Op 17 april 1606 opent paus Paulus V de aanval met het publiceren van het Interdict over Venetië. Daar is een aantal maanden met schermutselingen achter de schermen aan vooraf gegaan. Maar in april is het oorlog, een oorlog met woorden. Paulus V beveelt de publicatie van het Interdict, “op plechtige wijze in alle kerken op het moment dat het aantal kerkgangers het grootst is”, waarna het op de kerkdeuren moet worden aangeplakt. De regering van Venetië beantwoordt deze aanval met een strategie van ontkenning.

Lees de rest van dit artikel »

Tags: , , , , ,

Otto op November 16th, 2012

VenetiëEen communicatieoorlog is zeldzaam. Natuurlijk, communicatie is, meestal in de vorm van propaganda, vrijwel altijd onderdeel van een militair conflict en het komt ook vaak voor dat aan een oorlog een woordenwisseling vooraf gaat. Maar een echte communicatieoorlog, een oorlog tussen staten die van het begin tot het eind met communicatieve wapens wordt uitgevochten, die is zeldzaam.

Zo’n zeldzaam voorbeeld is het conflict tussen de Republiek Venetië en de Paus in 1606/7, toen de Paus een Interdict, een kerkelijke banvloek over de Republiek uitsprak. De Paus was als kerkvorst ook heerser over de Kerkelijke Staat, een flink gebied in Italië van grofweg Rome tot Ravenna. De belangrijkste wereldlijke machthebbers in Italië waren toen overigens de Spanjaarden. Venetië was de enige echt onafhankelijke staat in Italië. De stad had uitgebreide bezittingen op het vasteland, waaronder de steden Verona, Padua en Brescia, en daarnaast een handelsimperium in het Middellandse Zeegebied. Zo was bijvoorbeeld het eiland Kreta Venetiaans bezit.

Lees de rest van dit artikel »

Tags: , , , ,

Otto op November 8th, 2012
Portret Cornelis Haga

Cornelis Haga

Cornelis Haga verdient een biografie. De eerste gezant van de toen nog jonge Republiek der Verenigde Nederlanden bij het machtige Ottomaanse Rijk kwam in 1612 aan in Istanbul na een avontuurlijke reis. Hij zou er 28 jaar blijven en heel wat meemaken. Onderhandelingen over de vrijlating van Nederlandse schepen en slaven, intriges met ministers van de Sultan en met zijn mede-diplomaten, een uitbundige levensstijl, pogingen de Grieks-Orthodoxe kerk tot het protestantisme te bekeren, het begin van de dertigjarige oorlog, kortom een boeiende man in een boeiende tijd. Haga geeft op de Ottomaanse Turken zoveel indruk gemaakt dat ze nog decennia later aan de Staten-Generaal vroegen om een nieuwe ambassadeur “van het formaat van Haga” te sturen.
Lees de rest van dit artikel »

Tags: , , , ,

Otto op November 4th, 2012

Lodewijk van Nassau, een vergeten held

Als je vraagt naar Lodewijk van Nassau, de jongere broer van Willem de Zwijger, is steevast het antwoord dat hij is gesneuveld op de Mokerhei in 1574. Sommigen weten er nog bij te vertellen dat het daarbij ging om een poging om het belegerde Leiden te ontzetten en een enkeling vertelt er  misschien nog bij dat hij de winnende aanvoerder was in de slag bij Heiligerlee, de slag die -een beetje kunstmatig- wordt gezien als het begin van de Tachtigjarige Oorlog. Maar dat is het wel zo’n beetje.
En dat is jammer, want Lodewijk speelde een aanzienlijke rol in het begin van de Nederlandse Opstand. Je kan wel zeggen dat hij één van de sleutelfiguren was. En zijn belangrijkste bijdrage aan het slagen van die opstand blijft vrijwel altijd ongenoemd.

Lees de rest van dit artikel »

Tags: , , , ,

Otto op November 22nd, 2010

Even een wat luchtiger geschiedenis-itempje: een Antieke-leiderspuzzel. Voor degenen die denken alle leiders uit de oudheid te kennen, en voor degenen die houden van wat zoek- en puzzelwerk.

Klik op “lees de rest van dit artikel” om de puzzel in beeld te krijgen. U kunt ook een exemplaar downloaden. Lees de rest van dit artikel »

Otto op November 8th, 2010
Dit artikel is de tekst van de lezing “Achter iedere wereldveroveraar staat een spindoctor”, gehouden op 6 november 2010 in het Allard Pierson Museum in Amsterdam in het kader van de museumnacht.

.

Zou Alexander de Grote Jack de Vries hebben ingeschakeld? Als Jack, de spindoctor van Janpeter Balkenende, een tijdgenoot geweest zou zijn van Alexander, natuurlijk.
Ik denk het niet.
In de eerste plaats heb ik toch moeite mij Jack de Vries voor te stellen in zo’n Grieks wit wapenrokje. Maar dat is niet het belangrijkste. Alexander de Grote zou, in zijn streven iedereen te overtreffen, natuurlijk gezocht hebben naar de allerbeste spindoctor. En de allerbeste spindoctor blijft onzichtbaar. Het gaat om de leider, niet om de spindoctor, en zodra de spindoctor te zichtbaar wordt, neemt zijn effectiviteit af. Dat is bekend in het vak.
Dus misschien had Alexander wel een onzichtbare spindoctor. Toch lijkt me ook dat niet waarschijnlijk. Alexander de Grote was zich zeer bewust van zijn eigen beeldvorming en hij was daar ook actief mee bezig, zoals we zullen zien. Hij was niet de man om de regie in handen te geven aan iemand achter de schermen.
Maar kunnen we wel het één en ander zeggen over sommige mensen in het communicatieteam achter Alexander. Lees de rest van dit artikel »

Tags: , , , , , , , ,

Otto op October 26th, 2010

Het hoorde er nu eenmaal bij, een nieuwe stad stichten. De oude hoofdstad was één van de grootste en mooiste steden van het toenmalige Europa, maar dat was niet voldoende. Het stichten van een nieuw Kalifaat diende luister te worden bijgezet en dan was een nieuwe stad eigenlijk een vereiste. Zo hadden de Abbasidische Kaliefen Bagdad gesticht en waren de Fatimidische Kaliefen de stichters van Cairo. En dus gaf Abd-ar-Rahman III, nadat hij in 929 het Kalifaat had uitgeroepen, opdracht om op zo’n 5 kilometer van zijn oude hoofdstad Cordoba de nieuwe stad Madinat al Zahra te stichten. Een luisterrijke stad, gebouwd in de bloeiperiode van het islamitische Spanje. Kosten noch moeite werden gespaard, omgerekend zouden de stichtingskosten een half miljard euro hebben bedragen. Slechts 70 jaar na de stichting, kort na 1010, werd de stad tijdens een burgeroorlog verwoest en vervolgens vergeten. Tegenwoordig is Madinat al Zahra met haar 112 hectare één van de grootste archeologische vindplaatsen van Europa en, samen met het bijbehorende museum, een bezoek meer dan waard.
Lees de rest van dit artikel »

Tags: ,

Otto op October 4th, 2010

Otto NeurathOtto Neurath in één van mijn helden. Een onwaarschijnlijke held, dat wel. Een dikkige man met een vriendelijk rond gezicht. Een econoom, socioloog en geograaf met een intense belangstelling voor statistiek. Een museumdirecteur die statistiek een centrale plaats gaf in zijn museum. En vooral: een idealist. Een idealist die veel van zijn idealen in rook zag opgaan. Een idealist wiens blijvende erfenis vooral ligt op het vlak van het grafisch ontwerp. Iets wat voor Otto Neurath eigenlijk een middel was en geen doel.
Voor een beter beeld is het goed om terug te gaan naar het Wenen van de jaren ’20 van de 20e eeuw. Lees de rest van dit artikel »

Tags: , , , , , , ,

Otto op September 27th, 2010

Zuil van Hammurabi, LouvreDe tekst op deze donkere zuil is één van de beroemdste en oudste geschriften ter wereld. Beroemd vanwege zijn ouderdom: meer dan 3700 jaar geleden werd de tekst uitgehakt in het zwarte basalt van de zuil. En beroemd omdat na de opgraving van de zuil in 1901 werd geconcludeerd dat dit de oudste overgeleverde wetstekst ter wereld moet zijn. Ouder bijvoorbeeld dan de wetten op de stenen tafelen van Mozes. Daarmee markeert deze met spijkerschrift volgeschreven zuil een belangrijke stap in de ontwikkeling van de mensheid.
De zuil stond oorspronkelijk op een plein in het oude Babylon, ruim 100 km ten zuiden van het huidige Bagdad in Irak. Babylon was één van de belangrijkste steden in Mesopotamië, het vruchtbare land van Eufraat en Tigris. De zuil was bewust zo opgesteld dat iedereen hem kon zien. De auteur van de tekst kondigt zichzelf bescheiden aan als “de zon van de stad Babylon, hij die het licht brengt over het land van Sumer en Akkad, de eerste onder de koningen, aan wie de vier windstreken gehoorzamen.” Lees de rest van dit artikel »

Tags: , , , , , ,